Gdzie jest libański imam?

Upadek i w konsekwencji śmierć libijskiego przywódcy Muammara Kadafiego bez wątpienia ujawni wiele zaskakujących faktów skrywanych latami przez władze w Trypolisie. Czy uda się także wyjaśnić zaginięcie libańskiego imama?

Musa al-Sadr (Fot. islamicinvitationturkey.com)
Musa al-Sadr (Fot. islamicinvitationturkey.com)

Obalenie Muammara Kadafiego wywołało wśród wielu środowisk ogromną radość. Wielu liczyło, że upadek dotychczasowych władz libijskich oznaczać będzie także ujawnienie wielu zagadkowych wydarzeń. Wśród nich znalazło się zaginięcie libańskiego imama Musy al-Sadra, który zniknął wraz z dwoma towarzyszami w 1978 roku podczas wizyty w Libii.

Imam Sajjid Musa al-Sadr urodził się w 1928 roku w mieście Kom w środkowym Iranie. Rodzina wywodziła się ze środowiska islamskich teologów pochodzących z Libanu. Edukacje rozpoczął od medresy w Kom, następnie ukończył Uniwersytet Teherański, by w końcu udać się do Nadżafu w środkowym Iraku, 144 km na południe od Bagdadu. W końcu osiadł w Tyrze, w południowym Libanie. Szybko zyskał szacunek wśród szyitów i stał się ich przywódcą. W 1969 roku został przewodniczącym Najwyższej Rady Szyickiej, a w 1974 roku założył Ruch Wydziedziczonych, którego zadaniem była ochrona mieszkańców południowego Libanu. Jej zbrojnym ramieniem były Libańskie Oddziały Oporu (Ruch Amal).

Ruch Amal (Afwâj al-Muqâwama al-Lubnâniyya) powstał w 1975 roku i reprezentował szyickie interesy w Libanie. Brał udział w libańskiej wojnie domowej jako jedna z najważniejszych sił w kraju. Uczestniczył również w wyzwalaniu południowego Libanu spod okupacji izraelskiej. Liczba członków kształtowała się w okolicy 14 tys.

W latach późniejszych, długo po zaginięciu imama al-Sadra, wszedł w skład Sojuszu 8 Marca. Ów sojusz był zbiorem partii politycznych i popierany był głównie przez libańskich szyitów i część chrześcijan. Wspierany przez Teheran i Damaszek był przeciwwagą wobec wspieranego przez Arabię Saudyjską Sojuszu 14 Marca, który reprezentował poglądy anty-syryjskie. Zwolennicy Sojuszu 14 Marca wywodzili się głównie ze środowisk sunnickich i części chrześcijańskich.

Ruch Amal mimo szyickiej tożsamości konkurował z proirańskim Hezbollahem.

Ludzie znający imama wielokrotnie wyrażali się o nim, jako o człowieku, który wręcz nienawidził podziałów w Libanie. Abp Youssef Mounes z Katolickiego Centrum Informacyjnego wspomina o przemówieniu al-Sadra w kościele, w którym przestrzegał przed podziałami religijnymi w kraju. Kiedy w 1975 roku wybucha wojna domowa al-Sadr organizuje antywojenne protesty. Później angażuje się w celu zakończenia walk. Wielokrotnie wypowiadał się przeciwko przemocy.

Sajjid Musa al-Sadr zaginął w lecie 1978 roku, kiedy – wraz z szejkiem Mohammedem Yakubem i dziennikarzem Abbasem Badr ad-Dinem – odwiedził Libię na zaproszenie Muammara Kadafiego. Po opuszczeniu libańskiej stolicy, w trakcie lotu do Trypolisu po imamie i jego współtowarzyszach zaginął wszelki ślad. W Libanie nie obsadzono Najwyższej Rady Szyickiej aż do 1987 roku, czekając na powrót legendarnego przywódcy części libańskich szyitów. Istnieje wiele teorii dotyczących śmierci imama. Jedna z nich mówi o porwaniu przez służby specjalne Iranu na rozkaz szacha Mohammada Rezy Pahlawiego. Rok 1978 był o tyle znaczący, że 12 miesięcy później doszło do islamskiej rewolucji i w konsekwencji obalono szacha. Al-Sadr miał kontakty wśród przeciwników Pahlawiego, którzy jednoznacznie krytykowali rządy szacha oraz jego sojusz ze Stanami Zjednoczonymi i Izraelem. Inna z teorii mówi o zabiciu imama na bezpośredni rozkaz Kadafiego.

Wielu Libańczyków do dziś domaga się poznania prawdy na temat zaginięcia imama Musy al-Sadra, szczególnie, gdy obalony został przywódca Libii. Czy kiedykolwiek poznamy prawdę? Wszystko zależy tak naprawdę od chęci nowych władz w Trypolisie.

Marek Sobczak